Wpływ kultury

Krzywe wolności — zarówno indywidualne, jak i grupowe — których korzenie znajdują się w sferze biologii, są kształtowane także przez kulturę i strukturę osobowości, przez społeczne uczenie się i przez akty samorozwoju. Można by na ten temat napisać obszerny traktat naukowy. Kultura, w jakiej człowiek żyje, i instytucje społeczne, które go wychowują, wpływają na wartościowanie przez niego wolności i na umiejscowienie punktu optymalnego. Dla ludzi wychowanych w kulturze europejskiej, której rodzicami są renesans i rewolucja francuska, wolność wyboru stała się naczelną wartością. Zerwanie pęt krępujących ludzi średniowiecza, rozwój indywidualności i rozszerzenie samoświadomości własnego „ja” wpłynęło na natężenie dążeń wolnościowych. Antropocentrycza kultura podnosi znaczenie swobody wyboru. Graniczy z banałem pogląd, że trzeba być wolnym, aby wybierać, i trzeba wybierać, aby być. Nie każda kultura w równym stopniu wpływa na rozwój pragnienia wolności indywidualnej . Posłużę się przykładem Japonii. W kraju tym dominuje wychowanie grupowe. Jednostka staje się cząstką zespołu i poza nim jest niczym. Ma on niepowtarzalną strukturę. O ile w Europie głównym kryterium tworzenia grup są atrybuty, takie jak zawód, religia czy wykształcenie, o tyle w Japonii kryterium tym staje się pewien układ odniesienia (rama), jaki jest rodzina, szkoła czy fabryka: inżynier z Sony jest silniej związany z robotnikiem ze swojej fabryki niż z inżynierem pracującym w innej instytucji. Rodzą się silne więzi między warstwami danej zbiorowości, takie jak więzi rodzice – dzieci, przełożeni – podwładni. Taka osobliwa organizacja rodziny, szkoły, fabryki, grupy sąsiedzkiej powoduje, że człowiek zostaje wtopiony w spójną grupę, która zaspokaja wszystkie jego potrzeby i która wymaga wydajnej pracy, poświęcenia i lojalności. Jednocześnie własne „ja” i wolność indywidualna tracą swoje pierwszoplanowe znaczenie, giną one w morzu zależności.


Posted in Los człowieka by with no comments yet.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *