Wolność matką transgresji

Nawet ludzie wychowani w tej samej kulturze i żyjący w tej samej epoce mogą odmiennie wartościować wolność, mogą mieć różne punkty optymalne. Twierdzenia te wcale nie są zaskakujące. Znaczenie wolności człowieka zależy również od struktury jego osobowości, ukształtowanej – w pewnej mierze – dzięki aktom samorozwoju i dzięki własnej aktywności. Zależy także od poglądów politycznych i pełnionych ról społecznych. Pewne uzasadnienie ma wyróżnienie ludzi o orientacji ochronnej i o orientacji transgresyjnej. Pierwsi z nich dążą przede wszystkim do zachowania status quo. Chcą utrzymać dotychczasowe dochody materialne, dach nad głową i pozycję społeczną. Wykonują konwencjonalne, sterotypowe i powtarzalne czynności, które zapewniają homeostazę i zapobiegają cierpieniu. Bardziej złożona jest sytuacja ludzi o orientacji transgresyjnej. Wykonują oni czynności, których celem jest przekraczanie granic własnych osiągnięć, chcą wyjść poza to, co posiadają i czym są. Starają się powiększyć stan materialny, dążą do wzrostu osobistej władzy lub wiedzy o świecie. Są zachłanni i łapczywi. Ich życie nastawione jest na ekspansję, twórczość, rozwój. Orientacje te wpływają na ocenę wolności. Dla ludzi o orientacji ochronnej swoboda wyboru nie ma tak dużego znaczenia. Wykonują oni czynności powtarzalne i konwencjonalne, które nie wymagają dodatkowych stopni dowolności. Dlatego niewielki stopień swobody daje im satysfakcję; od biedy mogą żyć nawet w utopii Skinnera Walden Two. Tymczasem dla człowieka transgresyjnego, który dąży do ekspansji i twórczości, który nie tyle chce przystosować się do świata, ile zamierza go kreować, wolność staje się najwyższą wartością. Jest ona koniecznym warunkiem osiągania ambitnych celów. Wolność to potencjalna transgresja, a transgresja to urzeczywistniona wolność. Nie można wykonywać pionierskich badań naukowych czy podejmować prób zdobywania kosmosu mając skrępowane ręce. Orientacja transgresyjna przesuwa punkt optymalnej krzywej wolności maksymalnie w prawo. Te rozważania prowadzą do dość jednoznacznych wniosków. Krzywa wolności jest tworem zarówno biologii, kultury, jak i własnej aktywności. Człowiek ponosi za nią współodpowiedzialność.


Posted in Los człowieka by with no comments yet.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *