Sacrum jest całością

Wbrew stanowisku monistycznemu, sprowadzającemu złożone zachowania religijne do jednej wszechogarniającej potrzeby czy jednego wszechogarniającego pragnienia, w rzeczywistości aktywność ta jest polimotywacyjna. Sens życia, motywy poznawcze, pragnienia hubrystyczne czy też lęk przed śmiercią wpływają na dynamikę i bogactwo życia duchowego oraz mistycznego. Prawdopodobnie istnieją również inne siły motoryczne religii. Często powtarza się tezę – sformułowaną bez dowodu przez Whiteheada – że religia jest tym, co człowiek czyni ze swoją samotnością: uwalnia ona od ciężaru samotności i osamotnienia. Trochę inną hipotezę wysunął Fromm: sądzi on, iż siłą dynamizującą działalność duchową jest miłość. Wspólnoty religijne są ostatnimi bastionami miłości, a więc kochania i bycia kochanym. W psychologii – a szczególnie w psychologii humanistycznej -pojawiają się również bardziej radykalne poglądy, wedle których nie można zrozumieć przeżyć religijnych badając tylko wybrane potrzeby czy motywy. Przeżycia te zależą od całej osoby lub od całej osobowości. Błyskotliwie powiedział na ten temat Crapps, iż „Holiness Is Wholeness”, czyli Sacrum jest całością. Holistyczne stanowisko jest w pewnym sensie uzasadnione, ale trudne do przyjęcia na obecnym etapie rozwoju takiej „miękkiej” nauki, jak psychologia. Nauka wymaga analizy i dekompozycji złożoności. Trzeba więc badać kolejne motywy i układać z nich hierarchię. Postępując w ten sposób przyjmuję, iż globalna potrzeba sensu życia odgrywa dominującą rolę w akceptacji wierzeń i praktyk religijnych. Prawdopodobnie należy ona do wyposażenia genetycznego człowieka, które jest aktywizowane przez kulturę i samoaktywność. Rozwija się w procesie socjalizacji. Kształtowanie jej świadczy raczej o sile niż o słabości jednostki, raczej o zdrowiu psychicznym niż o zaburzeniach neurotycznych. Ta potrzeba wzrostu odgrywa znaczną rolę nie tylko w aktywności religijnej, ale również w innych sferach życia codziennego. Taka jej charakterystyka jest zgodna z koncepcją transgresyjną człowieka.


Posted in Człowiek wielowymiarowy by with no comments yet.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *